Autisme en stress

In deze gejaagde tijd heeft iedereen wel eens last van stress, maar het blijkt nu uit onderzoek dat mensen met autisme veel meer en heviger stress ervaren dan mensen zonder autisme. Het verwerken van spanning hangt voor mensen met autisme nauw samen met de manier waarop de hersenen reageren op prikkels. Een hard geluid, een plotselinge aanraking, een onverwachtse situatie, dit zijn zaken die iemand met autisme veel spanning kunnen geven. Mensen met autisme kunnen daarom heviger en vaker stress ervaren in negatieve zin.

Adrenaline en cortisol

Stress kan ook iets positiefs zijn. Het zorgt ervoor dat je in beweging komt en door de spanning geeft het je grenzen aan. Stress betekent letterlijk vertaald ‘spanning’. Het lichaam maakt zich gereed om te vechten of te vluchten. Zelfs als deze reactie niet nodig is, maakt je lichaam toch het hormoon adrenaline aan. Dit hormoon laat je hart sneller kloppen en er volgen andere lichamelijke reacties als zweten, je ademhaling gaat sneller en je spieren spannen zich aan. De natuur heeft dat zo geregeld: het maakt je in opperste staat van paraatheid te vechten en te overleven. Als het gevaar na meerdere minuten nog niet is geweken, maakt het lichaam het hormoon cortisol aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat je nog steeds alert blijft op het gevaar. Het hormoon zorgt voor verhoging van de bloedsuikerspiegel om zeker te zijn van voldoende brandstof. Dit heeft tot gevolg dat het afweersysteem onder druk komt te staan. Er kunnen lichamelijke en psychische klachten ontstaan als het lichaam continu cortisol aanmaakt.

Hoeveelheid stress hangt af van de beleving

Bij stress is de beleving van de persoon over de situatie van groot belang in hoe grote mate hij de stress ervaart. Waar de een veel stress van krijgt, kan voor een ander totaal geen spanning opleveren. Zo kan de ene persoon continu veel stress ervaren, terwijl de ander in dezelfde situatie zich snel weet te herstellen. Er is helaas geen stressmeter die je kunt gebruiken om te bepalen of je jezelf in de gevarenzone van teveel en te langdurige stress bevindt. Wel kan het meten van de hartslag en de cortisol spiegel een indicatie geven.

Autisme en stress

Overmatige angst en overgevoeligheid voor prikkels komt bij autisme veel voor. Op dit moment wordt veel onderzoek gedaan naar de lichamelijke processen met betrekking tot stress bij mensen met een autismespectrumstoornis. Deze processen blijken bij deze mensen anders te werken, maar het is op dit moment nog niet bekend hoe ze precies werken. Het is wel zeker dat het samenhangt met de andere manier van het verwerken van prikkels in de hersenen. Sociale en communicatieve beperkingen en problemen met de zintuiglijke waarneming maakt deze groep extra gevoelig voor stress. Ook weten zij vaak niet hoe ermee om te gaan. Niet om kunnen gaan met stress kan leiden tot angst. Angst veroorzaakt weer stress. Angst en stress kunnen vervolgens het sociaal functioneren weer beïnvloeden. Uit de onderzoeken is gebleken dat angststoornissen bij mensen met autisme veel vaker voorkomt (40 procent) dan bij de groep kinderen en volwassenen zonder autisme. Ook is uit de onderzoeken gebleken dat relatief veel mensen met autisme problemen hebben met slapen. Het lichaam kan zich hierdoor niet goed herstellen en bovendien kan weinig slaap en slechte nachtrust weer extra stress opleveren. (Bron: dossier Autisme en Stress van NVA).

Wat te doen bij (teveel) stress

Ontspanningsoefeningen en – methoden als meditatie, yoga, mindfulness kunnen zeer nuttig zijn bij klachten van stress in het algemeen. Je kunt er trainingen of cursussen voor volgen. Op mindfulness gebaseerde stress reductie en cognitieve therapieën kunnen de geestelijke gezondheid positief stimuleren. Voldoende rust (en slapen) zou de cortisol spiegel naar beneden kunnen brengen (dit is wetenschappelijk overigens nog niet bewezen). Zorg voor voldoende pauzes. Na elke inspanning zou een korte tijd voor ontspanning moeten volgen. Gezonde voeding helpt je lichaam voldoende en goede voedingstoffen binnen te krijgen. Koffie, alcohol, chocolade, cola en (veel) suiker zou men beter (tijdelijk) kunnen laten staan.

Therapie en begeleiding voor mensen met autisme

Bovenstaande tips voor de aanpak van stress in het algemeen, zijn voor iedereen toe te passen. Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar therapieën en begeleiding voor mensen met autisme, waarbij ook aandacht wordt besteed aan stress. Cognitieve gedragstherapie blijkt een effectieve therapie bij kinderen met angststoornissen. Een onderzoek naar de mindfulness methode liet ook goede resultaten zien. (Bron: samenvatting literatuuronderzoek Autisme en Stress 24 maart 2015 op de website van NVA).

Aanpassingen voor problemen in het dagelijks leven

Voor de problemen die men in het dagelijks leven ondervindt, kunnen oplossingen gezocht worden die stressverlagend kunnen werken. Persoonlijke begeleiding kan bijvoorbeeld een grote steun zijn om een juiste balans te vinden tussen spanning en ontspanning. Op het werk kunnen aanpassingen veel stressoren weghalen, bijvoorbeeld door het inrichten van een vaste, rustige werkplek, een heldere taakbeschrijving of afgebakend werk. Kleine hulpjes, bijvoorbeeld een mobiele telefoon met handige apps voor autisten, kunnen hulp bieden.  Zo is er een SociaalOpStap app voor jongeren die uitleg geeft welke handeling in een bepaalde sociale situatie gewenst is. Met de app PictogramAgenda kun je bijvoorbeeld de werkzaamheden in je dag inplannen met behulp van pictogrammen.

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin
Bookmark the permalink.

7 Responses to Autisme en stress

  1. Porh says:

    graag wil ik van mijn afschrijven Ben een Man van 43 (PDD-NOS))(jaar(Woont Zelfstandig)
    Jaren heb ik begeleiding gehad totdat(veel geleerd en we waren uitgepraat) vorig jaar gezegd dat ik het zelf kon dat ging goed ging zelfstandige dingen zoals alleen op vakantie gaan en dingen die ik bang was heb ik gedaan, ben op meditatie les gegaan om mijn onrust weg te halen.
    Totdat dit jaar hebben we besloten om de baan op te zeggen (Het werk was erg leuk drie jaar gewerkt),want mijn werkgever begreep mijn Autisme niet ,want de vele verandering van dit jaar en dat ik alles alleen moest doen aangeven dat ik hulp nodig had maar daar was geen gehoor .Ook prive ging het niet goed ,
    Had toen de de tijd goede band met me begeleider maar dat is ook al mis gegaan omdat ik te veel eiste en te veel over mezelf praten.Dus nam ze afstand begrijpelijk
    veel heb ik voor mensen gedaan ,maar niet voor mezelf gezord (Grenzen stellen vind ik moeilijk maar ik wil graag aanvoelen durven te zeggen ho tot hier)
    Ben tot mijn Conclusie gekomen dat ik altijd levenscoach nodig heb zeker voor instantie waar ik altijd eerlijk over praten wat soms tegen gaan keren) het zou mooi zijn als gedeelte van mezelf weer terug komt(Luisterend oor,grapjes maken Dat is wat ik ben)) dat is mijn droom
    Ik begrijp mensen die partner heeft met autisme

  2. a says:

    Ik heb vorig jaar mijn moeder verloren. Zij had autisme, waarschijnlijk het syndroom van Asperger, want ze was erg slim. Ik herken veel van wat er gezegd wordt over een ouder met autisme. Ik wilde toen ze hulp nodig had graag voor haar zorgen, maar ze zoog mij helemaal leeg. Uiteindelijk moest ze worden opgenomen in een ouderencentrum en ik had een leuke omgeving voor haar uitgezocht. Ze vond het helemaal niks. Hoewel ze zelf uit haar huis wilde en deze locatie heel erg leuk vond, kon ze er helemaal niet aarden. Het was heel moeilijk haar te blijven helpen. Ze stierf uiteindelijk aan een longontsteking. Ze wilde niet meer leven. Hoewel ze al 93 was, was de manier waarop dit allemaal gegaan is, heel traumatisch voor mij. Ze kan er niks aan doen dat ze zo is, maar ik ben desondanks zo boos op haar.

  3. Mark says:

    Ik woon in een instelling de teamleider is van mening dat ik een harde persoonlijke begeleider moet houden, terwijl ze een lief en zacht aardig persoonlijke begeleidster bewust hebben weg gehaald bij mij.

    Nu gaat het niet met mij goed hierdoor de persoonlijke begeleider beloofd dingen die hij niet na komt, maak van alles een punt, niet inleven is een factor werkt met gedragsregulatie terwijl ik stemming wisselingen krijg, en zegt meerdere malen: als je niet luistert dan doe ik niets meer voor je” terwijl de problemen zich opstapelen iemand tips voor mij?

    • Willy says:

      Hoi! Ik heb maar 1 tip voor je; blijven vechten voor jezelf en wat JIJ nodig hebt! Als ze in de instelling niet naar jou en jouw behoeftes luisteren probeer dan iemand anders te vinden die jou begrijpt en die je wil helpen daarbij. Ook in instellingen en klinieken gaat veel mis. Men snapt vaak niet wat mensen nodig hebben( wat jij zegt; harde aanpak of zachte aanpak) maar blijf opkomen voor jezelf totdat iemand het snapt! Je bent het waard!!!! Ga er voor!!!!! Je hebt ook bewijs; het gaat nu niet goed, waarschijnlijk ging het beter toen je een zachtere begeleider had, zeg dat tegen ze, en blijf dat zeggen!

  4. Ter voorkoming van stressopbouw dient de autist goed te worden geobserveerd. De autist is geneigd diens stress te verbergen of te ontkennen. Hoe herken je dan het optreden van stress bij de autist? Dit lukt niet goed, de stressopbouw is gaande en je merkt dit pas bij voorbeeld door onrust of hyperventileren. Merk je de opbouw tijdig op, dan kan je ingrijpen met inderdaad ontspannings oefeningen. Vooral ademhalingsoefeningen! Echter! De autist opereert ook zelfstandig. Ben je er niet bij, dan moet de autist de stress zelfstandig te lijf gaan, maar deze zal de stress niet als zodanig benoemen en bij zichzelf vaststellen. Coping gedrag ontbreekt. Ik noem 2 voorbeelden van uit de hand gelopen stressopbouw. A. Bij bewuste opwekking van stress, door de autist te confronteren met diens stressgedrag en overig getoonde probleemgedrag, of doordat deze in een conflict situatie is beland [onheuse bejegening, provocatie, geschillen in het verkeer, grote mond krijgen en dergelijke] dan ontbreekt de coping en respondeert de autist niet meer op wat deze wordt gezegd en overkomt; het zo bekende afsluiten. Na dit afsluitgedrag worden de triggers doorlopend herhaald [“ik doe alles fout” e.d.] en raakt de persoon in kwestie wanhopig en kan tenslotte in een toestand raken, die lijkt op ‘grand mal’, ofwel de status epilepticus: hij/zij is niet aanspreekbaar meer en schakelt zichzelf uit. Specifiek epileptische spiertrekkingen in gezicht [ogen, mond] en gesticuleren worden zichtbaar. In dit stadium is weinig te doen en moet worden afgewacht hoe de autist geleidelijk uit deze positie kan worden bevrijd. Men dient uit alle macht te voorkomen dat deze omstandigheid optreedt. De autipas is het enig overgebleven signaal aan omstanders dat er iets met de autist aan de hand is en de pas wordt niet getoond, noch begrepen. B. Bij winkelen en handelen in drukke omgeving, kan de stress oplopen. Ben je erbij dan kan je dit tijdig onderkennen en ingrijpen, maar let je niet op, dan ontgaat de stressopbouw je uiteraard. Dan gaat iets fout. Er wordt bij voorbeeld verkeerd gepind en de stress neemt enorm toe, omdat “ook dat niet lukt”. De boodschappen logisch in tassen doen, lukt niet goed en wordt doorlopend hersteld. Eenmaal thuis blijkt de pinpas verdwenen en blijkt deze inderdaad te zijn achtergebleven in het pinapparaat. In deze gestresste positie kan meer fout gaan. De huissleutels worden niet snel gevonden en na het vinden worden de sloten wild opengedraaid. Het mobieltje is “weg”, maar blijkt in een andere zak te zitten dan gebruikelijk. De indruk, die de autist wekt is chaotisch. Beide voorbeelden zijn door mij waargenomen. Zij maken de autist zeer kwetsbaar onder alle omstandigheden. Bij de zelfstandig wonende autist leidt dit tot zeer kwalijke en risicovolle omstandigheden, omdat het paniek gedrag niet snel afneemt. Hierbij is tussenkomst van partner of hulpverlener/buddy noodzaak. Wat kan in praktische zin worden gedaan om dit soort voorvallen zoveel mogelijk te voorkomen. 1. benut een rustig moment voor bespreking van deze risico’s [cognitieve gedragsbeïnvloeding] en controleer of de boodschap is binnen gekomen. Voeg deze psycho-educatie in bij de lijst van overige momenten van training tot zelfredzaamheid en conflictbeheersing. 2. Zorg ervoor dat er bekendheid is bij anderen, dat dit gedrag kan optreden. 3. Neem nooit het besluit tot “hardere aanpak”. Dit zal juist als autonome trigger tot paniek gaan leiden. 4. Train de autist om rustige momenten voor boodschappen en buitenshuis activiteiten uit te kiezen en voorkom dat deze diverse activiteiten gelijktijdig onderneemt. Attendeer zo mogelijk tevoren de autist op zaken, die deze kunnen overkomen bij de voorgenomen activiteit. Denk aan drukte in de winkels en openbaar vervoer, laat de autist VROEG afspreken bij artsenbezoek of ziekenhuisconsulten, omdat de “einde dag irritatie” na 15.00 uur kan optreden bij de zorgaanbieder. Dit is maatwerk en verschilt van persoon tot persoon. 5. Verstrek de autist een alarm dat eenvoudig kan worden geactiveerd. Breng voorkeursnummers in het GSM toestel aan. Maak de autist meer zeker door te oefenen in lichaamshouding [strijdbaar, assertief, ontwapenend], dus voorkom het “kwetsbare beeld” dat deze kan uitstralen. Natuurlijk werken alle voorzorgen lang niet altijd en is het repareren geblazen. Opgelet! Onder repareren niet verstaan om het gebeurde te bespreken. Kalmeer de autist en breng iets onder diens aandacht, dat een rustgevende uitwerking op hem/haar heeft. Hiermee bereik je dat de autist zich als het ware weer opent. Voorkom overname van de onrust en het voor de autist opnemen. Dit wekt afhankelijkheid op. Immers: “bij nood, zal ik wel geholpen worden” is een onjuiste gedachtengang. De meer overkoepelende benadering in algemeenheid is de autist maximale zekerheid te bieden door deze te laten structureren en anticiperen. Zeg b.v.: “als je nu naar de supermarkt gaat, is het druk bij de kassa”. Controleer of deze waarschuwing is begrepen. Stress kan worden verminderd door energiemanagement, ofwel het plannen van elke activiteit en niet alles tegelijk. 6. Oefen, indien mogelijk met rollenspel een stressvolle omstandigheid en kijk wat de autist ermee kan. Voer geen pillen. Vermijd alcoholgebruik, omdat dit elke educatie doet verdwijnen. Blijf met groot geduld doorlopend bezig met het beleid, waardoor de autist de geleerde vaardigheden behoudt. Zorg ervoor dat deze de raadgevingen wil aanvaarden en zich daarvoor niet afsluit. Pogingen om met hard beleid gedragsveranderingen te bereiken zijn in Amerika mislukt. Er wordt wel gemeld dat bij niet praten door kleuters een hard optreden kan helpen, maar in die vorm zien wij in ons land het autisme zeer zelden. Ik hoop voor Mark dat hij een lieve coach heeft en geen ongeduldige begeleider, want daar heeft inderdaad niets aan. Men raadplege alle verschenen teksten op internet met dit thema als onderwerp of consulteert de site van de N.v.A.

  5. Alexander van Doormaal says:

    Waar is mijn tekst gebleven? Ik had nog zo het een en ander te vertellen.
    Maar terug naar Mark. Men kan overwegen om hem uit de inrichting te halen en een buddy of levenscoach voor hem te regelen via PGB. Autisme is een neurobiologische en aangeboren aandoening voor 170.000 Nederlanders voor wie nauwelijks iets wordt gedaan. Amsterdam telt naar schatting 10.000 autisten. In mijn straat ken ik er twee en deze zijn holbewoners geworden, je ziet ze niet. Wat doet de Overheid? Die draait de geldkraam dicht. HUIVERINGWEKKEND.

  6. porh says:

    Dank je wel Willy .dat ga ik zeker doen.
    gelukkig heb ik al iemand gevonden

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *